Sayaç Arızasında "Fatura" Yine Tüketiciye: Enerji Şirketleri Ücretsiz, ESKİ Ücretli!
Eskişehir’de yıllardır uygulanan "akıllı su sayacı" (kartlı sistem), son dönemde artan arızalar ve bu arızaların tamir bedellerinin vatandaşa yansıtılması nedeniyle yeniden tartışma konusu oldu. Suyu peşin ödeme yaparak kullanan Eskişehirliler, özellikle mesai saatleri dışında yaşanan ani arızalar nedeniyle "mağduriyet" yaşadıklarını dile getiriyor. Vatandaşlar, diğer altyapı kurumlarının sayaç değişimlerini ücretsiz yapmasına rağmen, ESKİ’nin bu maliyeti aboneye yüklemesini "hakkaniyete aykırı" olarak değerlendiriyor.
Enerji Şirketleriyle Uygulama Farkı Dikkat Çekiyor
Vatandaşların en çok dikkat çektiği nokta, Eskişehir’deki enerji dağıtım şirketleri (OEDAŞ ve ESGAZ) ile ESKİ arasındaki uygulama farklılığı. Abone deneyimlerine göre; elektrik ve doğalgaz sayaçları ekonomik ömrünü tamamladığında veya arızalandığında kurum tarafından ücretsiz olarak değiştirilirken; su sayaçlarında tamir, parça değişimi ve kalibrasyon gibi tüm kalemlerin aboneye fatura edilmesi tepki topluyor.
Arşivdeki Soru İşareti: Sayaçların Dönüş Süresi
Yapılan şikâyetler ve geçmiş incelemeler, sökülen sayaçların tamir sürecinin de sancılı olduğunu gösteriyor. Laboratuvara gönderilen sayaçların geri gelme süresinin uzaması ve bu süreçte uygulanan "tahakkuk" yöntemleri, abonelerin öngörülemez maliyetlerle karşılaşmasına neden oluyor. Özellikle yalnız yaşayan ve teknoloji kullanımı kısıtlı olan vatandaşlar, sistemin "kesintisiz hizmet" ilkesine zarar verdiğini belirtiyor.
"Banyoda Susuz Kalma" Endişesi
Kartlı sistemin en büyük dezavantajı olarak görülen "kredi bitimi veya arıza anında suyun kesilmesi", insani bir ihtiyaç olan suya erişimi engelliyor. Vatandaşlar, "Parasını peşin ödediğimiz bir hizmetin, teknik bir arıza nedeniyle en ihtiyaç duyulan anda (banyo, mutfak vb.) kesilmesi kabul edilemez. Tamir bedelinin de vatandaşa yansıtılması bu mağduriyeti ikiye katlıyor" diyerek yetkilileri çözüm üretmeye çağırıyor.
ESKİŞEHİR’DE "AKILLI SAYAÇ" VE TÜKETİCİ HAKLARI
Eskişehir’de su abonelerinin en büyük sancısı olan kartlı (akıllı) sayaçlar, hem kullanım zorlukları hem de arıza durumunda ortaya çıkan maliyetler nedeniyle gündemden düşmüyor. Vatandaşın "Neden sadece su sayacına para ödüyoruz?" sorusu, altyapı kurumları arasındaki derin uygulama farklarını ve hukuki boşlukları işaret ediyor.
1. Kurumlar Arası "Sayaç" Kıyaslaması
Eskişehir’deki temel altyapı hizmetlerinde sayaç mülkiyeti ve değişim politikaları taban tabana zıt ilerliyor:
| Kurum |
Hizmet |
Sayaç Mülkiyeti / Değişim Politikası |
Arıza/Eskime Bedeli |
| OEDAŞ |
Elektrik |
Kurum malıdır. 10 yılı dolan sayaçları resen değiştirir. |
ÜCRETSİZ |
| ESGAZ |
Doğalgaz |
Kurum malıdır. Periyodik muayene ve değişim yapar. |
ÜCRETSİZ |
| ESKİ |
Su |
Abone malı sayılır. Arıza ve değişim yükü abonededir. |
ÜCRETLİ |
2. Hukuki Dayanak: 3516 Sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu
Yasal mevzuata göre, tüm sayaçların (su, elektrik, gaz) 10 yılda bir periyodik muayeneden geçmesi veya damga süresi dolduğu için yenilenmesi zorunludur.
-
Elektrik ve Gazda: Bu sorumluluk ve maliyet tamamen dağıtım şirketine aittir.
-
Suda (ESKİ): ESKİ, sayacı "abone mülkiyetinde" kabul ettiği için tamir, pil değişimi ve kalibrasyon masraflarını aboneye yansıtıyor. Oysa tüketici hakları savunucuları, sayacın "hizmetin ölçüm aracı" olduğunu ve maliyetinin kuruma ait olması gerektiğini savunuyor.
3. "Kartlı Sistem" ve Kesintisiz Hizmet İlkesi
Tüketici Kanunu’na göre temel ihtiyaçların (su gibi) sunumu kesintisiz olmalıdır. Kartlı sayaçlarda yaşanan;
-
Pil Bitmesi: Sayacın vanayı kapatması sonucu suyun aniden kesilmesi.
-
Teknik Arıza: "Hata" kodu vererek krediniz olsa dahi suyu vermemesi.
Bu durumlar, özellikle hafta sonu veya gece vakti yaşandığında "hizmet kusuru" teşkil etmektedir. Abone, parasını peşin ödediği hizmete teknik bir aksaklık nedeniyle ulaşamıyorsa, burada kurumsal bir sorumluluk doğmaktadır.
4. Tüketici Ne Yapabilir?
Eğer sayacınız arızalandıysa ve yüksek bir tamir bedeli çıkarıldıysa:
-
İtiraz Dilekçesi: ESKİ Genel Müdürlüğü'ne yazılı olarak başvurup, arızanın "kullanıcı hatası" olmadığını, cihazın ekonomik ömrünü tamamladığını belirterek bedelin iadesini talep edebilirsiniz.
-
Tüketici Hakem Heyeti: Çıkarılan fahiş tamir faturaları için e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurarak "ayıplı hizmet/ürün" kapsamında bedelin iptalini isteyebilirsiniz.
-
Emsal Kararlar: Türkiye'nin birçok ilinde su sayaçlarının değişim bedelinin aboneye yansıtılamayacağına dair emsal mahkeme kararları bulunmaktadır.
|
