"Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz." Mustafa Kemal Atatürk’ün bu tarihi telgrafı, 105 yıl önce İnönü mevzilerinde yazılan destanın özetiydi. Anadolu Üniversitesi’nden Dr. Burcu Çalıkuşu Aykanat, İnönü Muharebeleri’nin askerî başarının ötesinde, düzenli ordunun rüştünü ispatladığı ve Eskişehir halkının fedakarlığıyla devleşen bir "kırılma noktası" olduğunu vurguladı.
Milli Mücadele’nin kaderini tayin eden, yorgun bir milletin damarlarındaki asil kanı yeniden harekete geçiren İnönü Zaferleri, üzerinden geçen bir asra rağmen hala bağımsızlığın pusulası olmaya devam ediyor. Anadolu Üniversitesi Cumhuriyet Tarihi Müzesi Müdürü Öğr. Gör. Dr. Burcu Çalıkuşu Aykanat, bu zaferlerin sadece birer mevzi savaşı olmadığını, yeni kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) varlık ispatı olduğunu ifade etti.
Milis Güçlerden Disiplinli Orduya Geçiş
Mondros sonrası terhis edilen ordunun küllerinden doğuş sürecini anlatan Dr. Aykanat, Kuva-yi Milliye’nin kahramanlığını teslim etmekle birlikte, modern bir işgal ordusuna karşı düzenli yapının şart olduğunu belirtti:
-
Disiplinli Direniş: 1920 sonlarında atılan adımlarla, dağınık milis güçler yerini Albay İsmet Bey komutasındaki disiplinli Batı Cephesi birliklerine bıraktı.
-
İki Ateş Arasında: I. İnönü Muharebesi sırasında Türk ordusu sadece Yunanlılarla değil, iç isyanlarla (Çerkez Ethem) da çarpışarak tarihi bir sınav verdi.
"Makûs Talih" Metristepe’de Gömüldü
II. İnönü Zaferi’nin psikolojik etkilerine değinen Aykanat, 1 Nisan 1921 tarihinin Türk halkı için bir "kehanetin gerçekleşmesi" olduğunu söyledi:
-
İstihbarat Başarısı: Londra’dan gelen bilgilerle hazırlıklı yakalanan Türk ordusu, Yunan saldırısını Metristepe’de durdurdu.
-
Sembolik Kırılma: Atatürk’ün "makûs talih" vurgusu, Viyana kuşatmasından beri süregelen geri çekilmenin artık sona erdiğinin ve Sakarya ile Büyük Taarruz’a giden yolun taşlarının döşendiğinin ilanıydı.
Diplomasi Masasında TBMM’nin Yükselişi
Cephedeki zafer, Londra’da yankılandı. Dr. Aykanat, askeri başarının diplomatik meyvelerini şöyle özetledi:
-
Hukuki Tanınma: Batı dünyası, "asi" olarak gördüğü TBMM’yi Londra Konferansı’na davet ederek hukuken tanımak zorunda kaldı.
-
Uluslararası Çözülme: Fransızların Zonguldak’tan, İtalyanların Güneybatı Anadolu’dan çekilmeye başlaması ve Sovyetler ile imzalanan Moskova Antlaşması, İnönü zaferlerinin doğrudan sonucuydu.
Eskişehir: Milli Mücadele’nin Lojistik Kalbi
Savaşın merkez üssü olan Eskişehir’in sergilediği destansı dayanışma, Dr. Aykanat’ın sunumunda özel bir yer tuttu:
-
Üç Gün Üç Gece Bayram: Zafer haberiyle Eskişehir, "Kurtuluş Bayramı"nı en coşkulu kutlayan şehir oldu.
-
Halkın Özverisi: Demiryolu işçilerinin maaşlarını orduya bağışlaması, cepheye gönderilen sıcak ekmekler ve sağlık malzemeleri, "ordu-millet" kenetlenmesinin en saf örneğiydi.
-
Atatürk’ün Teşekkürü: 15 Ocak 1923’te şehre gelen Mustafa Kemal Atatürk, Eskişehir halkının fedakarlıklarının asla unutulmayacağını bizzat tarihe not düştü.
|
