Bağımlılığın beyindeki ödül sistemini etkilediğini belirten uzmanlar, zamanla kontrol mekanizmalarını zayıflattığını söylüyor. Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Nesrin Dilbaz, bağımlılığın ilk maruziyetle başladığını ve ilerleyici bir süreç olduğunu vurgulayarak, “Hastalar genellikle bağımlılıklarını kontrol edebileceklerine inanır. Ancak bağımlılığı tanımlarken yalnızca kullanım sıklığı değil, aynı zamanda miktarı da dikkate alınmalı” dedi.
Özellikle sanal kumar gibi dijital erişimin kolaylaşmasının gençlerde bağımlılık riskini artırdığına dikkat çeken Prof. Dr. Dilbaz, tedavide erken müdahale, erişimin sınırlandırılması ve bireyselleştirilmiş yaklaşımların büyük önem taşıdığını aktardı.
İlk maruz kalındığı anda bağımlılık süreci başlar
Bağımlılığın madde veya davranış kaynaklı olarak beyinde maladaptif değişikliklere yol açtığını belirten Dilbaz, ödül sistemi aktivasyonu ile birlikte kontrol mekanizmalarının zayıfladığını, artan kullanım miktarı, yoksunluk belirtileri, sosyal ve iş hayatında olumsuz etkiler gibi sonuçların ortaya çıktığını ifade etti.
Sanal kumar gençlerde riski artırıyor
Dilbaz, kumar bağımlılığının özellikle üniversite öğrencileri ve genç yetişkinler arasında daha sık görüldüğünü, erkeklerde oranların daha yüksek olduğunu söyledi. İnternet üzerinden erişilen sanal kumar oyunlarının hızlı para kazanma arzusu ile tercih edildiğini, ancak zamanla ciddi finansal kayıplara yol açtığını belirtti.
Bağımlılık bir kez geliştikten sonra bırakmak zorlaşıyor
Bağımlılığın kendi kendine geçmesinin mümkün olmadığını vurgulayan Dilbaz, “Bağımlılık bir kez geliştikten sonra bırakma süreci zorlaşır ve başarı oranları düşer. Profesyonel destek alınması tedavi sürecinin başarısı açısından kritik öneme sahiptir” dedi.
Tedavide erişimin engellenmesi ve bireyselleştirilmiş yöntemler
Bağımlılık tedavisinde temel yaklaşımın erişimin engellenmesi olduğunu belirten Dilbaz, akıllı telefonların kumar gibi davranışlara erişimi kolaylaştırdığını, bu nedenle sınırlandırmaların ve dış kontrol mekanizmalarının önem taşıdığını aktardı. İlaç tedavileri ve bilişsel davranışçı terapilerin de etkinliği kanıtlanmış yöntemler olduğunu ekledi.
Derin TMU yeni bir tedavi seçeneği
Son yıllarda geliştirilen derin transkranial manyetik stimülasyon (TMU) yönteminin bağımlılık tedavisinde öne çıktığını söyleyen Dilbaz, bu yöntemin beyindeki ödül devrelerini hedef alarak bağımlılıkla ilişkili aşırı aktivitenin azaltılmasına yardımcı olduğunu belirtti. |
