10 Yıllık Saha Mesaisi Patentle Taçlandı: Ektima Hastalığına Karşı Türk İmzası
Küçükbaş Hayvancılıkta Yerli Devrim: MAKÜ’den Türkiye’nin İlk İnaktif Orf Aşısı
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi (MAKÜ) araştırmacıları, küçükbaş hayvancılıkta ciddi ekonomik kayıplara ve yavru ölümlerine yol açan "Ektima" hastalığına karşı Türkiye’nin ilk inaktif Orf virüs aşısını geliştirdi. 10 yıllık saha taraması ve 3,5 yıllık laboratuvar emeğinin ürünü olan yerli aşı, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillendi.
Küçükbaş hayvancılık sektörünün en büyük kısıtlarından biri olan kuzu ve oğlak ölümlerine karşı bilim dünyasından kritik bir hamle geldi. MAKÜ Veteriner Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Kale liderliğindeki uzman ekip, koyun ve keçilerde yaygın görülen "Ektima" (Orf) hastalığına karşı yerli ve milli imkanlarla koruyucu bir aşı geliştirdi.
Batı Akdeniz Bölgesi’ndeki saha suşları taranarak hazırlanan çalışma, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından verilmiş olan ulusal patent belgesiyle 20 yıl süreyle koruma altına alındı.
Ektima Hastalığı ve Yetiştiriciye Maliyeti
Halk arasında Ektima olarak bilinen Orf virüsü, özellikle yeni doğan kuzu ve oğlakların ağız, dudak ve diş etlerinde yaralara yol açıyor. Hastalık aynı zamanda hayvanların meme, deri ve ayak bölgelerine de yayılabiliyor.
-
Yavru Kayıpları: Ağız bölgesindeki lezyonlar nedeniyle annelerini ememeyen yavrular, ilk ağız sütünü (kolostrum) alamadığı için bağışıklık kazanamıyor. Bu durum yüksek oranda hastalanma ve ölüm riskini beraberinde getiriyor.
-
Ekonomik Kayıp ve Zoonotik Risk: Sürülerdeki verim düşüklüğü yetiştiricinin bütçesini doğrudan etkilerken, hastalığın hayvanlardan insanlara bulaşma (zoonotik) özelliği de bulunuyor.
10 Yıllık Araştırmanın Sonucu: Neden İnaktif Aşı?
Dünyadaki mevcut ticari Orf aşılarının büyük bölümü canlı virüs içeren aşı grubunda yer alıyor. Prof. Dr. Mehmet Kale ve ekibi ise bölgedeki yerel saha izolatlarından yola çıkarak Türkiye'de hazırlanış tekniği bakımından ilk olan inaktif aşıyı geliştirdi.
Saha denemelerinde başarılı sonuçlar veren aşının temel amacı, hastalık henüz sürüye girmeden hayvanlarda koruyucu bağışıklık oluşturmak. Veteriner hekim kontrolünde uygulanması önerilen aşının, hastalık oluştuktan sonraki tedavi edici etkilerine yönelik araştırmalar da sürdürülüyor.
Bir Sonraki Adım: Ticarileşme ve Sahaya İniş
Patent sürecinin tamamlanmasıyla birlikte projenin odak noktası aşının seri üretimi ve ticarileştirilmesi oldu.
Çalışmayı değerlendiren Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Erol Özvar, üniversitelerin bilgi üretimini doğrudan üreticiye ve topluma aktarmasının önemine dikkat çekerek MAKÜ'nün bu alanda öncü bir rol üstlendiğini vurguladı. MAKÜ Rektörü Prof. Dr. Hüseyin Dalgar ise geliştirilen aşının akademik bilginin doğrudan toplumsal faydaya dönüşmesinin somut bir örneği olduğunu belirterek emeği geçen ekibi tebrik etti. |
