Çevreye "Evet" Kendine "Hayır" Diyenlere Uarı: Klinik Psikolog İlayda Kutevu Anlattı
"Hayır" Diyememek Tükenmişlik ve Bastırılmış Öfkeye Dönüşebilir
Günlük yaşamda pek çok insan "Hayır dersem aramız bozulur", "Beni düşüncesiz sanırlar" korkusuyla başkalarının isteklerine sürekli uyum sağlamaya çalışıyor. Şahsi ihtiyaçlarını erteleyerek herkesin yardımına koşmak dışarıdan fedakarlık gibi görünse de uzun vadede ciddi psikolojik yükleri beraberinde getiriyor. Memorial Göztepe Hastanesi Psikoloji Bölümü’nden Klinik Psikolog İlayda Kutevu, hayır diyememenin altındaki nedenleri ve kişiye yüklediği gizli maliyetleri açıkladı.
Reddetme Korkusu Çocukluk Dönemine Dayanıyor
İnsanların "hayır" demekte zorlanmasının temelinde reddedilme, karşı tarafı hayal kırıklığına uğratma ve ilişkiyi kaybetme endişesi yatıyor. Çocukluk yıllarında "uyumlu ve fedakar" kimliğiyle takdir toplayan bireylerin yetişkinlikte kendi gereksinimlerini arka plana atmaya daha yatkın olduğu belirtiliyor. Ancak bu davranış kalıbı sadece çocuklukla sınırlı kalmayıp iş ve romantik ilişkilerdeki beklentilerle de pekişebiliyor.
Sağlıklı Sınırlar Koymak Suçluluk Hissi Yaratabilir
Reddetme kararlarından sonra ortaya çıkan suçluluk duygusunu değerlendiren İlayda Kutevu, empati kurmak ile başkasının duygusal sorumluluğunu üstlenmek arasında ince bir çizgi olduğuna dikkat çekiyor. Karşı tarafın üzülmesinin ona zarar verildiği anlamına gelmediğini belirten Kutevu, hissedilen suçluluğun yanlış bir adımdan değil, aksine ilk kez atılan sağlıklı bir sınırdan kaynaklanabileceğini vurguluyor.
Süreç Yavaş İlerler: Yorgunluktan Tükenmişliğe
Sürekli evet demenin görünmeyen bedelleri hemen belirmese de zamanla birikiyor. Başlangıçta yorgunluk olarak beliren bu süreç, kademeli şekilde motivasyon kaybına ve duygusal tükenmişliğe evriliyor. Kendi ihtiyaçlarını sürekli bastıran bireylerde zamanla derin bir kırgınlık ve bastırılmış öfke birikimi gözlemleniyor. Ayrıca her sorunu çözmeye çalışmak, karşı tarafın sorumluluk almasını engelleyerek ilişki dengesini bozuyor.
"Hayır" Demek Bencillik Değil Bir İletişim Becerisidir
Hayır demenin öğrenilebilen bir iletişim becerisi olduğunun altını çizen Kutevu, uzun açıklamalar yapmadan ve savunmaya geçmeden net duruş sergilemenin önemini vurguluyor. Karşı tarafın talebini anladığını gösteren, "Sana yardımcı olmayı isterdim ama şu an zaman ayıramıyorum" veya "Şu an buna evet diyemeyeceğim" gibi açık ifadelerin yeterli olacağını belirten uzman, sınır koymanın bencillik değil, ruh sağlığını koruma yöntemi olduğunu ifade ediyor. |
