Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Süleyman İrvan, dijital mecraların yaygınlaşmasıyla tırmanan "yurttaş haberciliği" ve haber etiği tartışmalarını değerlendirdi. Gazeteciliğin eğitim, teknik birikim ve kamu yararı gerektiren profesyonel bir meslek olduğunun altını çizen İrvan, "Bir kişi 'Ben gazeteciyim' diyorsa, sosyal medyada da mesleğin etik ilkelerine uymak zorundadır" uyarısında bulundu.
PROF. DR. SÜLEYMAN İRVAN'DAN DİJİTAL ÇAĞ UYARISI: "GAZETECİLİK BİR MESLEKTİR, HER PAYLAŞIM YAPAN GAZETECİ DEĞİLDİR!"
Sosyal medyanın haber üretim ve dağıtım süreçlerinde baskın güç haline gelmesi, profesyonel gazetecilik ile "yurttaş haberciliği" arasındaki sınırları yeniden tartışmaya açtı. Üsküdar Üniversitesi Rektör Danışmanı ve İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Süleyman İrvan, dijital dönüşümün habercilik etiği üzerindeki etkilerini ve sektörün yaşadığı kimlik krizini mercek altına aldı.
Açıklamalarında "yurttaş gazeteciliği" kavramına karşı çıkan ve bunun "yurttaş haberciliği" olarak adlandırılması gerektiğini belirten Prof. Dr. İrvan, "Gazetecilik bir meslektir; eğitimi, etik değerleri ve teknik birikimi vardır. Asıl mesleği gazetecilik olmayan kişilerin sürece katılması haberciliktir. Ancak bir kişi 'Ben gazeteciyim' iddiasındaysa, gazetecilik kodlarına uygun davranmak zorundadır" dedi.
"YALAN HABER GERÇEK HABERDEN 6 KAT HIZLI YAYILIYOR"
Gazeteciliğin birinci yükümlülüğünün gerçeğe bağlılık ve kamu yararını gözetmek olduğunu vurgulayan İrvan, sosyal medyadaki editoryal süzgeç eksikliğinin toplumsal felaket anlarında krizi derinleştirdiğini kaydetti. Trafikteki aşırı hız gibi gazetecilikte de aşırı hızın felaket getirdiğini belirten İrvan, şu istatistiki tehlikeye dikkat çekti:
"Aşırı hız risklidir. Hiçbir editoryal süzgeçten geçmeyen paylaşımlar deprem ve sel gibi afetlerde toplumsal infiale yol açabilir. Kötü haber ışık hızında yayılırken iyi haber kaplumbağa hızında gider. Yalan haber, gerçek haberden 6 kat daha hızlı yayılıyor. Sosyal medyada sansasyonel ve olumsuz içerikler çok daha hızlı dolaşıma sokuluyor."
"YURTTAŞ HABERCİLİĞİ HEM FIRSAT HEM TEHDİT"
Yurttaş haberciliğinin muhabir istihdamını daraltması, ajans bağımlılığını artırması ve yapay zekanın sektöre girişiyle bir tehdit oluşturduğunu ifade eden İrvan, buna karşın araştırmacı gazeteciler için sahadan veri toplama noktasında büyük bir fırsat sunduğunu söyledi.
"MEDYA BİR KİMLİK KRİZİ YAŞIYOR"
Geleneksel medyanın kan kaybettiğini ve okuyucunun mecra ile bağının koptuğunu belirten Prof. Dr. Süleyman İrvan, sözlerini şöyle tamamladı:
"Tirajlar düştü, toplumun güveni azaldı. Haber sitelerinde daha fazla 'tık' alma kaygısı zaman zaman etiğin önüne geçiyor. Gazetecilik ciddi bir kimlik krizi yaşıyor. Bu krizden çıkışın yolu kurumsal gazeteciliği ve teyit mekanizmalarını yeniden güçlendirmekten geçiyor. Haber ile reklamı birbirine karıştıran, doğrulama yapmadan içerik servis eden anlayışla mücadele etmeli, meslek ilkelerine sahip çıkmalıyız."
|
