Eskişehir Temizlik Şirketi Merdiven Temizliği 0530 746 82 66 - 0542 260 86 02
ÖZNUR AYDIN 0534 864 19 30
ESKİŞEHİR MERDİVEN TEMİZLİK HİZMETLERİ
UYGUN FİYATA KALİTELİ HİZMET SUNUMU

Emek Mh. Yanartaş Sk. No:31 Eskişehir
www.eskisehirmerdiventemizliksirketi.com
0501 666 94 21 - 0542 260 86 02 - 0530 746 82 66

Karabasan Gerçekte Ne? Uyku Felci Sırasında Zihinde ve Bedende Neler Olur?

19.11.2026 

Karabasan, bilim dünyasında uyku felci olarak bilinen ve kişinin uykuya dalarken ya da uyanırken bilinci açık olduğu halde kısa bir süre hareket edememesiyle ortaya çıkan bir deneyimdir. Uyku felci sırasında zihin uyanmış olsa da beden, REM uykusuna özgü kas gevşemesinden henüz çıkmamıştır.

Kişi çevresini görebilir ve duyabilir ancak kollarını, bacaklarını ya da başını hareket ettiremez. Deneyime çoğu zaman göğüste baskı hissi, odada birinin varlığını sezme ya da bedenin dışına çıkması gibi algılar eşlik eder. Anadolu'da kuşaklardır "karabasan" adıyla anlatılan deneyimin bilimsel açıklaması, uyku evreleri arasındaki geçişte yatar.

Uyku ile ruh sağlığı arasındaki ilişki, son yıllarda çok daha fazla konuşulur hale gelmiştir. Eskişehir psikolog görüşmelerinde de uyku kalitesi, kişinin duygu durumuyla birlikte ele alınan başlıklar arasına girmiştir. Yazının devamında uyku felcinin nasıl oluştuğunu, o esnada yaşanan algıları ve ne kadar yaygın olduğunu bulabilirsiniz.

Karabasan Nedir? Uyku Felci Nasıl Oluşur?

Karabasan, yani uyku felci, uykunun REM evresine özgü kas gevşemesinin bilinç uyandıktan sonra da kısa bir süre devam etmesiyle oluşur. Gece boyunca uyku, yaklaşık 90 dakikalık döngüler halinde ilerler ve her döngüde canlı rüyaların en sık görüldüğü REM (hızlı göz hareketleri) evresi yer alır.

REM sırasında beyin oldukça aktif çalışırken beyin sapı, istemli kasları geçici olarak gevşeterek bedeni hareketsiz tutar. "Atoni" adı verilen söz konusu kas gevşemesi, kişinin rüyada yaptığı hareketleri gerçekte yapmasını engelleyen koruyucu bir mekanizmadır. Uyku felcinde ise bilinç geri dönmüş fakat atoni henüz sona ermemiştir.

Deneyim genellikle birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürer ve atoninin sona ermesiyle kendiliğinden biter. Karabasan, kâbustan da farklı bir deneyimdir. Kâbus, kişide korku uyandıran bir rüyadır ve kişi rüyanın içindedir. Uyku felcinde ise kişi uyanıktır ve çevresinin farkındadır fakat hareket edemez.

Uyku felci, ortaya çıktığı ana göre iki şekilde adlandırılır:

  • Hipnagojik Uyku Felci: Uykuya dalma sırasında yaşanan uyku felcidir.

  • Hipnopompik Uyku Felci: Uykudan uyanma sırasında yaşanan uyku felcidir.

Uyku Felcinde Hangi Algılar Yaşanır?

Uyku felcine, hareketsizlikten daha ürkütücü gelen canlı algılar eşlik edebilir. Kanadalı psikolog J. Allan Cheyne ve arkadaşları, 1999 yılında Consciousness and Cognition dergisinde yayımladıkları araştırmada söz konusu algıları üç ana grupta toplamıştır:

  • Davetsiz Misafir: Kişi odada birinin varlığını hisseder, sesler duyar ya da bir gölge görür. Araştırmacılara göre deneyim, beynin orta bölümünde başlayan aşırı uyanık ve tetikte bir durumla ilişkili olabilir.

  • Göğüste Baskı: Göğse bir ağırlık çökmüş gibi hissetme ve nefes alma güçlüğü algısıdır. Araştırmacılar, hissi REM sırasında kasların hareketsiz kalmasının solunum algısını etkilemesiyle ilişkilendirmiştir. REM evresinde solunum ve göz hareketleri ise işlevini sürdürür.

  • Vestibüler-Motor Deneyimler: Havada süzülme, uçma ya da bedenin dışına çıkma gibi denge ve hareket algısıyla bağlantılı deneyimlerdir.

Halk arasındaki "üstüne çöken" tarifi, ikinci gruptaki göğüs baskısı deneyimine karşılık gelir. Cheyne ve arkadaşlarının bulgularına göre ilk iki grup birbiriyle güçlü biçimde ilişkilidir; üçüncü grup ise diğer ikisiyle orta düzeyde bir ilişki göstermiştir.

Uyku Felci Ne Kadar Yaygındır?

Uyku felci, genel nüfusta yaklaşık her 13 kişiden birinin hayatı boyunca en az bir kez yaşadığı bir deneyimdir. Brian Sharpless ve Jacques Barber'ın 2011 yılında Sleep Medicine Reviews dergisinde yayımladığı sistematik inceleme, 35 araştırmayı ve 36 binden fazla katılımcıyı kapsamıştır.

İncelemenin bulgularına göre uyku felcinin yaşam boyu görülme oranları şu şekildedir:

  • Genel Nüfus: Yüzde 7,6

  • Öğrenciler: Yüzde 28,3

  • Psikiyatrik Destek Alan Bireyler: Yüzde 31,9

  • Panik Bozukluğu Yaşayan Bireyler: Yaklaşık yüzde 35

Öğrencilerdeki oranın genel nüfusa göre belirgin biçimde yüksek olması dikkat çekicidir. Öğrenci nüfusu yüksek şehirlerde gece geç saatlere uzayan ders çalışma alışkanlıkları ve değişken uyku saatleri oldukça yaygındır. Eskişehir psikolog değerlendirmelerinde de sınav dönemleri ve düzensiz uyku saatleri, dikkat çeken konular arasında öne çıkmaktadır.

Uyku Felci Neden Olur?

Uyku felcinin ortaya çıkmasıyla ilişkili başlıca etkenler arasında uyku kalitesi, stres, travmatik yaşantılar ve yatış pozisyonu yer alır. Denis ve arkadaşlarının 2018 yılında yayımladığı sistematik inceleme, 42 çalışmayı değerlendirerek uyku felciyle ilişkili değişkenleri ortaya koymuştur. İncelemede öne çıkan başlıklar şunlardır:

  • Uyku Kalitesi ve Uyku Düzeni: Uyku sorunları ve düzensiz uyku saatleri, uyku felciyle ilişkili bulunmuştur.

  • Stres ve Travmatik Yaşantılar: Yoğun stres dönemleri ve travmatik deneyimler, ilişkili etkenler arasında yer almıştır.

  • Yatış Pozisyonu: Cheyne'in 2002 yılında Journal of Sleep Research dergisinde yayımlanan çalışması, uyku felci deneyimlerinin en sık sırt üstü yatış pozisyonunda bildirildiğini göstermiştir.

Uykusuz geçen gecelerin ardından beyin, kaçırdığı REM uykusunu telafi etmeye yönelebilir; "REM geri tepmesi" olarak bilinen süreçte REM evreleri daha yoğun yaşanır. Vardiyalı çalışma ya da sınav haftaları gibi dönemler de uyku döngüsünün dengesini etkileyebilir.

Karabasanın Farklı Kültürlerdeki Karşılıkları

Karabasan, yalnızca Anadolu'ya özgü bir inanç değildir; uyku felci deneyimi dünyanın farklı köşelerinde farklı isimlerle anlatılmıştır. Japonya'da "kanashibari", Kanada'nın Newfoundland bölgesinde ise "Old Hag" (yaşlı cadı) ifadeleri, aynı gece deneyimini anlatır.

Deneyimin sanattaki en bilinen yansımalarından biri, İsviçreli ressam Henry Fuseli'nin 1781 tarihli Kabus (The Nightmare) adlı tablosudur. Uyuyan bir kadının göğsüne oturmuş bir yaratığı betimleyen tablo, uyku felcinin klasik tasvirlerinden biri olarak anılmıştır. Farklı kültürlerde benzer anlatıların ortaya çıkması, deneyimin insan uykusunun ortak bir özelliğine dayandığını düşündürür.

Karabasan yüzyıllardır korku hikâyelerinin konusu olmuştur ancak bilim, deneyimin arkasında beynin uyku ile uyanıklık arasındaki ince geçiş sürecinin bulunduğunu göstermiştir. Uyku sırasında yaşanan deneyimler ve gündelik hayata yansımaları, Eskişehir klinik psikolog görüşmelerinde de kişinin uyku alışkanlıkları ve stres düzeyiyle birlikte ele alınan konular arasındadır.

Yasal Bilgilendirme: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Herhangi bir tanı, tedavi veya teşhis niteliği taşımaz.

Kaynakça

Cheyne, J. A., Rueffer, S. D. ve Newby-Clark, I. R. (1999). Hypnagogic and hypnopompic hallucinations during sleep paralysis: Neurological and cultural construction of the night-mare. Consciousness and Cognition, 8(3), 319–337.

Cheyne, J. A. (2002). Situational factors affecting sleep paralysis and associated hallucinations: Position and timing effects. Journal of Sleep Research, 11(2), 169–177.

Sharpless, B. A. ve Barber, J. P. (2011). Lifetime prevalence rates of sleep paralysis: A systematic review. Sleep Medicine Reviews.

Denis, D., French, C. C. ve Gregory, A. M. (2018). A systematic review of variables associated with sleep paralysis. Sleep Medicine Reviews, 38, 141–157.

Gönderen: haber
78 defa okundu 
 


_gundem advartorial

_Gündem

_Fıkıh

_biz advertorial

_AlfaTürk

İslam

Yaşam
Eskişehir Umut Kervanı’ndan Anlamlı Yardım: Yüzlerce Çocuğa Bot, Mont ve Harçlık Desteği!
Bakan Göktaş Duyurdu: Kasım Ayı SED Ödemeleri Hesaplara Yatırıldı!
Bakan Göktaş Duyurdu: Koruyucu Ailelere Bu Ay 228 Milyon 334 Bin Lira Ödeme Yapıldı!
Bakan Göktaş Müjdeyi Verdi: 7,8 Milyar Liralık Evde Bakım Yardımı Hesaplara Yatmaya Başladı!
Eskişehir Şehir ve Yunus Emre Hastanelerinde Vefa Buluşması: Hasta ve Yakınlarına Sıcak Çorba Dağıtılıyor

Spor
Eskişehirli Karatecilerden Çanakkale’de Madalya Şovu: Uluslararası Turnuvadan 6 Madalya ile Döndüler!
Eskişehirli Karatecilerden Uluslararası Başarı: Dardanelles Cup’tan 6 Madalya ile Döndüler!
Bakanlık Yatırımına Belediye Tabelası Tepkisi: Şehit Eyüp Dereli’nin Adı Engellenmeye mi Çalışıldı?
Eskişehirspor’da Şok Sakatlık: Atalay Yıldırım Sol Köprücük Kemiğinden Ameliyat Oldu!
Eskişehirspor 2-0 Geriden Geldi, 1 Puanı Kaptı: Ayvalıkgücü Belediyespor İle 2-2 Berabere!

Sinema
Sinemanın Kalbi Eskişehir’de Atacak: 23. Eskişehir Uluslararası Film Festivali Başlıyor!
Ödüllü Yönetmen Meryem Beyza Er’den Yeni Film Geliyor: "Öyle Değil" Mart Ayında Çekilecek!
Sinemaseverler Bu Hafta Ekran Başına: Paribu Cineverse’ün 13 Kasım Vizyon Takvimi Belli Oldu!
Bu Hafta Vizyona Giren Filmler Belli Oldu: 6 Kasım Cuma Sinemaseverlerle Buluşuyor!
Vizyonunda Bu Hafta: 30 Ekim’de Vizyona Girecek Yeni Filmler Belli Oldu!

Sağlık
Dopamin Döngüsü: Ekranı Kaydırmayı Bırakmak Neden Bu Kadar Zor?
Karabasan Gerçekte Ne? Uyku Felci Sırasında Zihinde ve Bedende Neler Olur?
Eskişehir İl Sağlık Müdürlüğü’nden Önemli Proje: 52 Bin İlköğretim Öğrencisine Ağız ve Diş Sağlığı Eğitimi!
Eskişehir Şehir Hastanesi’nde Dünya Prematüre Günü Etkinliği: "Hayata Tutunan Minikler Unutulmadı"
Yüksek Sesle Horlama ve Göbek Çevresindeki Yağlanmaya Dikkat: Diyabet Habercisi Olabilir!

 

 
Politika
MHP İl Başkanlığı Eskişehir Yerel Yönetimlerini Es Geçti: Gündemde Merkezi Hükümet Projeleri Var
"Büyük ve Güçlü Türkiye’nin Ayak Sesleri Tüm Dünyada Duyuluyor"
Kemal Kılıçdaroğlu’ndan Sert Mesaj: "Yolsuzluk Yapan Cumhuriyet Halk Partili Değildir"
AK Parti Eskişehir’de İlçe Başkanları İstişare Toplantısı: Kent Projeleri ve Teşkilat Çalışmaları Masada!
Sağlık Alanları Üzerinden Çifte Standart Eleştirisi: Hükümet Geri Adım Attı, Belediyeler Ticarete Açtı!

Polis
Eskişehir’de Güvenlik Güçlerinden Nefes Kesen Operasyon: 1 Haftada Aranan 155 Şahıs Yakalandı!
Eskişehir’de Sıkı Güvenlik Denetimi: 1 Haftada 240 Okul Servisi İncelendi!
Eskişehir’de Sıkı Trafik Denetimi: 1 Haftada 5 Bin 14 Sürücüye Ceza Yağdı!
Eskişehir’de Zehir Tacirlerine Geçit Yok: 1 Haftada 48 Operasyon, 9 Tutuklama!
Eskişehir’de Kış Mevsimi Trafik Tedbirleri Masaya Yatırıldı!

Otomobil-Motorsiklet
Škoda’ya Altın Direksiyon’dan Çifte Zafer: Epiq ve Peaq "Yılın En İyileri" Seçildi!
Kış Lastiği Zorunluluğu Başladı: Uzmanından Hayati Uyarılar – "Güvenlik Direksiyonda Değil, Lastikte Başlıyor!"
Togg’dan Kasım 2026 Hamlesi: T10X ve T10F’te 1,5 Milyon TL’ye Sıfır Faiz Fırsatı!
Ticari Araç Sahipleri Dikkate: SGK’dan Otomatik Ceza Sistemine Yeni Düzenleme!
Škoda Karoq’a Yeni Prestige Donanımı Geldi

Magazin
Odunpazarı’nın Tarihi Kimliği Gölgeleniyor mu? Kurşunlu Külliyesi Yanında Yeni Yıl Etkinliği
Reyting Ölçüm Şirketine Rekabet Kurulu Kıskacı: FIFTY5BLUE Hakkında Soruşturma Başlatıldı!
Burhan Sakallı’nın Kazandırdığı Tarihi Miras Dünya Sahnesinde: Kazım Kurt Kazan’da Konuştu
Sağlık alanları özelleştirme kapsamından çıktı da rantçı imar planlarından paçayı kurtarabilecekler mi?
Fotoğrafta Nesne Silme: Ege’nin Güzelliklerini Temiz Kadrolarla Dünyaya Sunun

Kültür-Sanat
Türk Dünyasının Sanat Üniversiteleri Ankara’da Buluştu: Ortak Müzik Mirası Dünyaya Açılıyor!
23. Eskişehir Uluslararası Film Festivali Başlıyor: 37’si Uzun Metraj 55 Film Sinemaseverlerle Buluşuyor!
"2040 Vizyonu Kapsamında Türk Devletleri Teşkilatı Yeni Dünya Düzenine Hazır mı?"
Eskişehir’de Din Görevlileri Tecrübelerini Paylaştı: Cami Hizmetlerinde Verimlilik Masada!
Özel Tiyatrolara Rekor Destek: Bakanlıktan 391 Projeye 116 Milyon Lirayı Aşan Kaynak!

Güncel
Bandırma’dan Kazım Kurt’a "Doktor" Yanıtı: "Üç Kez Kontenjan Açıldı, Tercih Edilmedi!"
Eskişehir’de Skandal Görüntüler: Yeni Dökülen Asfalt Söküldü, Kamu Kaynağı Adeta Çöpe Gitti!
Hangi Yolu Yaptınız da Asfalt Parası Almayacaksınız?
Asfalt Parasının Perde Arkası Sayıştay Raporunda Çıktı: Odunpazarı Belediyesi’nin Faiz Gideri Yüzde 232 Arttı!
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi’nde Sendika Depremi: Mevcut Sendika İşçiyi Görmezden Geliyor

Eğitim
Anadolu Üniversitesi’nden Açıköğretim’de Büyük Yenilik: Yapay Zekâ Odaklı Mikro Yeterlilik Dönemi Başladı!
Anadolu Üniversitesi’nden Uzaktan Eğitimde Devrim
Anadolu Üniversitesi’nden Uluslararası Bilim Hamlesi: LABWISE Projesi İçin Tunus’ta Yer Aldı!
Ne Sınav Kampı Ne Sınırsız Eğlence: Uzmanından Çocuklar İçin Doğru Ara Tatil Formülü!
Anadolu Üniversitesi ile Beijing Open University Arasında Stratejik İş Birliği

Ekonomi
Av Bıçakları ve Outdoor Bıçak Modelleri: İşlev, Bakım ve Taşıma Rehberi
Eskişehir Sanayisinde Nitelikli İş Gücü Hamlesi: MEGEM’in 52. Dönem Mülakatları Tamamlandı!
KOSGEB’den Sanayiciye Dev Destek: KOBİ’lerin Yeşil Dönüşümüne 3 Milyar TL Bütçe!
Türkiye İhracatta Rekor Kırarken Eskişehir Geriledi: Ekim Ayında Yüzde 2 Düşüş!
TÜRKONFED Eskişehir’de Buluştu: "İfade Özgürlüğü Ekonomik Gelişmenin Temel Şartı"

Ekoloji
Orman Genel Müdürü Bekir Karacabey Müjdeyi Verdi: Orman Okulları 81 İle Yaygınlaştırılacak!
Şehit Orman İşçisi Eyüp Dereli’nin İsmi Çifteler’de Oluşturulan Hatıra Ormanında Yaşayacak!
Eskişehir’in 25 Anıt Ağacı Uzman Ekiplerin Yakın Takibinde
İklim Krizi Artık Kapımızda Değil, Sağlığımızın İçinde: Uzmanından Hayati Uyarılar!
Türkiye’de Tarihi Rekor: Yıllık 600 Milyon Fidan ve Tohum Hedefine Ulaşıldı!

Bilim-Teknoloji
Roblox Robux Tekliflerinde Karşılaşılan Oltalama Yöntemleri
Sahte Yapay Zekâ Araçları ve Robot Doğrulama Ekranlarına Dikkat: "Amatera" Tehlikesi Büyüyor!
Uzaktan Çalışanlar Dikkat: Güvenlik Ayarlarınızı Gözden Geçirmeden İşe Başlamayın!
Çocukların Sosyal Medya Hesapları İçin 31 Mart Uyarısı
GTA 6 Çılgınlığı Türkiye’yi Sardı: Henüz Çıkmadan En Çok Satanlar Listesine Girdi!

Eskişehir Temizlik Şirketi Merdiven Temizliği 0530 746 82 66 - 0542 260 86 02 - 0501 666 94 21 - 0542 260 86 02