| 20.11.2026 |
Stockholm sendromu, rehin alınan ya da tehdit altında tutulan kişinin, kendisine zarar veren kişiye karşı sempati ve bağlılık geliştirmesini anlatan psikolojik bir kavramdır. İnsanın kendisine zarar veren birine bağlanmasının temelinde hayatta kalma ihtiyacı, failden gelen küçük iyiliklerin büyük anlamlar kazanması ve dış dünyadan yalıtılmışlık gibi etkenler yer alır. Kavram, adını 1973 yılında Stockholm'de yaşanan ve yaklaşık altı gün süren bir banka soygunundan alır. Günümüzde ise yalnızca rehine olaylarını değil, kişinin kendisini inciten bir ilişkiden kopamadığı durumları anlatmak için de kullanılır. Eskişehir psikolog görüşmelerinde de "Neden gidemedim?" sorusu, ilişkilerle ilgili ele alınan konulardan biridir. Yazının devamında Stockholm sendromunun kökenini, arkasındaki psikolojik mekanizmaları, ne kadar yaygın olduğuna dair araştırma bulgularını ve travma bağı kavramıyla ilişkisini bulabilirsiniz. Stockholm Sendromu Nedir? Kavramın KökeniStockholm sendromu, adını İsveç'in başkentinde yaşanan Norrmalmstorg banka soygunundan alır. 23 Ağustos 1973'te Kreditbanken şubesine giren Jan-Erik Olsson, dört banka çalışanını rehin almış ve cezaevindeki arkadaşı Clark Olofsson'un bankaya getirilmesini talep etmiştir. Hükümetin talebi kabul etmesiyle Olofsson da kasa dairesindeki rehinelerin yanına alınmıştır. Olayı psikoloji literatürüne taşıyan ayrıntı, rehinelerin faillere karşı tutumudur. Rehinelerden Kristin Enmark, Başbakan Olof Palme ile yaptığı telefon görüşmesinde faillerle birlikte bankadan ayrılmalarına izin verilmesini istemiş ve onlara güvendiğini söylemiştir. Kriz sürecinde polise danışmanlık yapan psikiyatrist Nils Bejerot, rehinelerin faillere duyduğu yakınlığı önce "Norrmalmstorg sendromu" olarak adlandırmıştır. Kavram, kısa süre içinde uluslararası basında "Stockholm sendromu" adıyla yayılmış ve psikolojinin sıkça tartışılan kavramları arasına girmiştir. Stockholm Sendromu Neden Olur?Stockholm sendromunun temelinde, tehdit altındaki zihnin hayatta kalmaya yönelik geliştirdiği uyum tepkileri yer alır. Psikolog Dee Graham ve ekibi, 1994 tarihli Loving to Survive adlı çalışmada benzer bağların ortaya çıktığı koşulları incelemiştir. Graham'a göre öne çıkan koşullar şunlardır:
Graham'ın yaklaşımında bağ, bilinçli bir tercihten çok hayatta kalma ihtiyacına eşlik eden bir uyum biçimi olarak ele alınmıştır. Failin yanında durmak, kişi için zamanla zarar görmemenin bir yolu gibi algılanabilir. Stockholm Sendromu Ne Kadar Yaygındır?Stockholm sendromu, popüler kültürdeki yaygınlığına karşın rehine olaylarında sanıldığı kadar sık görülen bir durum değildir. FBI Law Enforcement Bulletin dergisinde 2007 yılında yayımlanan bir makale, FBI'ın rehine olaylarına dair veri tabanına (HOBAS) dayanarak rehinelerin büyük çoğunluğunda Stockholm sendromuna işaret eden bir bulgu görülmediğini aktarmıştır. Kavramın bilimsel temeli de tartışma konusudur. Namnyak ve arkadaşlarının 2008 yılında yayımladığı sistematik inceleme, konuya dair yayınların sınırlı olduğunu, mevcut bilgilerin önemli bir kısmının medya kaynaklarına dayandığını ve kavram için üzerinde uzlaşılmış ölçütler bulunmadığını ortaya koymuştur. Stockholm sendromu, DSM-5 ya da ICD-11 gibi uluslararası sınıflandırma sistemlerinde ayrı bir başlık olarak yer almaz. Ne var ki kavramın anlattığı duygusal örüntü, araştırmacıların farklı isimlerle incelediği bir alan olmayı sürdürmüştür. Söz konusu isimlerin en bilineni ise travma bağıdır. Rehine olaylarında nadir görülse de kavramın anlattığı duygusal örüntü, gündelik ilişkilerde çok daha sık konuşulur. Ruh sağlığı alanındaki pek çok değerlendirmede, örneğin Eskişehir psikolog görüşmelerinde de "Kişi neden gitmedi?" sorusundan çok "Kişiyi orada tutan neydi?" sorusu üzerinde durulmuştur. Travma Bağı Nedir? Stockholm Sendromuyla İlişkisiTravma bağı, güç dengesizliğinin bulunduğu ve iyi davranışla kötü davranışın dönüşümlü olarak yaşandığı ilişkilerde ortaya çıkan güçlü duygusal bağlılıktır. Kavramın temelleri, Kanadalı psikolog Donald Dutton ve Susan Painter'ın 1981 yılında yayımladığı çalışmayla atılmıştır. Araştırmacılara göre bağın oluşmasında iki etken belirleyicidir:
Davranış psikolojisinde "aralıklı pekiştirme" kavramıyla ilişkilendirilen döngü, incitici bir dönemin ardından gelen şefkatin kişide derin bir rahatlama yaratmasına yol açabilir. Dutton ve Painter'ın 1993 yılında 75 kadınla yürüttüğü çalışma, teoriyi destekleyen bulgular sunmuştur. Araştırmaya göre ilişkiden ayrıldıktan sonra bile süren duygusal bağın gücü, ilişkideki aralıklı davranış örüntüsü ve güç dengesindeki değişimlerle ilişkili bulunmuştur. Stockholm sendromu ile travma bağı birbirine yakın, ancak aynı olmayan iki kavramdır. Stockholm sendromu daha çok rehine olayları gibi akut tehdit durumlarıyla ilişkilendirilir. Travma bağı ise güç dengesizliğinin ve dönüşümlü davranışın zamana yayıldığı ilişkilerdeki duygusal bağlılığı anlatır. İlişkilerde Stockholm Sendromu: Kişi Neden Kopamaz?Kişinin kendisini inciten bir ilişkiden kopamamasının arkasında çoğu zaman birden fazla duygu bir arada bulunur. Dışarıdan basit görünen "Neden ayrılmadı?" sorusunun yanıtı, kişinin iç dünyasında aynı anda yer alabilen şu duygularda gizli olabilir:
Kişinin kendisine zarar veren birini savunması da çoğu zaman bağın korunmasına ve iç çatışmanın azaltılmasına yönelik bir tepkidir. İlişkiyi sorgulamak, kişinin kendi geçmiş tercihlerini de sorgulaması anlamına geldiğinden zihin, çelişkiyi hafifletecek açıklamalara yönelebilir. Söz konusu tepkiler, bir zayıflık göstergesinden çok zor koşullarda bağı ve güvenliği koruma çabasının yansıması olarak okunabilir. İlişkisel bağların psikolojik yönleri, Eskişehir klinik psikolog değerlendirmelerinde de kişinin yaşam öyküsü, bağlanma deneyimleri ve duygusal ihtiyaçlarıyla birlikte ele alınan konular arasındadır. Yasal Bilgilendirme: Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Herhangi bir tanı, tedavi ya da yönlendirme niteliği taşımaz. Kaynakça Graham, D. L. R., Rawlings, E. I. ve Rigsby, R. K. (1994). Loving to Survive: Sexual Terror, Men's Violence, and Women's Lives. New York University Press. De Fabrique, N., Romano, S. J., Vecchi, G. M. ve Van Hasselt, V. B. (2007). Understanding Stockholm Syndrome. FBI Law Enforcement Bulletin, 76(7), 10–15. Namnyak, M., Tufton, N., Szekely, R., Toal, M., Worboys, S. ve Sampson, E. L. (2008). "Stockholm syndrome": psychiatric diagnosis or urban myth? Acta Psychiatrica Scandinavica, 117(1), 4–11. Dutton, D. G. ve Painter, S. L. (1981). Traumatic bonding: The development of emotional attachments in battered women and other relationships of intermittent abuse. Victimology: An International Journal, 6. Dutton, D. G. ve Painter, S. L. (1993). Emotional attachments in abusive relationships: A test of traumatic bonding theory. Violence and Victims, 8(2), 105–120. |
| Gönderen: haber 104 defa okundu |
| Son Haberler | |
| “Zayıflama İğneleri Kör Ediyor” İddiası Bilimsel Olarak Doğru mu? Prof. Dr. Tayfun Uzbay’dan Kritik Değerlendirme! | |
| Her Duyduğumuza İnanırsak Tabağımızda Ne Kalır? | |
| Dunning-Kruger ve İmposter Sendromu: Az Bilen Neden Emin, Çok Bilen Neden Şüphede? | |
| Stockholm Sendromu: İnsan Kendisine Zarar Veren Birine Neden Bağlanır? | |
| Eskişehir’de Ticaret İl Müdürlüğü’nden Sıkı Denetim: Mevzuata Aykırı İşletmelere 107 Bin TL Ceza! | |
| Eskişehirspor, Söke 1970 SK Maçı Hazırlıklarını Sürdürüyor: Hedef Galibiyet! | |
| Mihalıççık’taki Tesis İsmi Tartışması Büyüyor: Sazak’tan "Yunus Emre" Çağrısı! | |
| Eskişehirli Wushu Sporcularından Balkan Şampiyonası’na Damga: 11 Altınla Toplam 17 Madalya! | |
| İnönü’nün Meşhur Manda Kaymağı Eskişehir Sofralarına Taşınıyor | |
| Kredi ve Yurtlar Genel Müdürü Recep Ali Er’den Bala Hatun Yurdu’na Ziyaret! | |