Günlük hayatın yoğun temposu, Eskişehir’in ayazı ya da iş yerindeki bir kriz... Hepsi birleştiğinde kendimizi bir anda mutfakta, elimizde yüksek kalorili bir atıştırmalıkla bulabiliyoruz. Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Uzman Psikolog Jülide Unutmaz, bu durumun bir irade zayıflığı değil, beynimizin biyolojik bir "hayatta kalma" tepkisi olduğunu vurguluyor.
Kortizol: "Tehlike Var, Enerji Depola!" Diyen Hormon
Stres anında beyin, vücudu alarm durumuna geçiren kortizol hormonunu salgılar. Beyin; kaygı, korku veya öfkeyi bir "fiziksel tehlike" gibi algıladığı için, bu tehlikeyle savaşmak adına daha fazla enerjiye ihtiyaç duyduğunu sanır. Sonuç? Kontrolsüz ve ani bir yemek yeme isteği.
Fiziksel mi, Duygusal mı? Nasıl Ayırt Edilir?
Jülide Unutmaz, gerçek açlık ile duygusal tetiklenmeyi birbirinden ayırmanın yollarını şöyle özetliyor:
| Özellik |
Fiziksel Açlık |
Duygusal Açlık |
| Zamanlama |
Yavaş yavaş, kademeli gelişir. |
Aniden ve çok yoğun bir istekle gelir. |
| Sinyaller |
Mide guruldaması, halsizlik. |
Zihinde sürekli bir "boşluk" hissi. |
| Besin Seçimi |
Esnektir; sağlıklı bir yemek de doyurur. |
Seçicidir; sadece tatlı, cips veya hamur işi ister. |
| Doyma Hissi |
Mide dolduğunda yemek durur. |
Tokluk hissi görmezden gelinir, yemeye devam edilir. |
| Sonuç |
Rahatlama ve enerji kazanımı. |
Pişmanlık, suçluluk ve utanç hissi. |
"Şekerle Sakinleş" Mesajı Bir Tuzak mı?
Stresliyken özellikle şekerli ve karbonhidratlı gıdalara yönelmemizin bir nedeni var: Bu besinler beyinde dopamin ve serotonin salgısını geçici olarak artırarak anlık bir rahatlama sağlıyor. Ancak bu "şekerle gelen huzur" çok kısa süreli bir illüzyon. Kan şekeri hızla düştüğünde stres daha da artıyor ve kişi kendini bir kısırdöngünün içinde buluyor.
Ne Zaman Uzman Desteği Alınmalı?
-
Yemekten sonra sürekli pişmanlık yaşıyorsanız,
-
Kendinizi kusturma gibi telafi davranışları geliştiriyorsanız,
-
Her duygusal boşluğu yemekle doldurmaya çalışıyorsanız,
-
Yeme atakları üzerinde kontrolünüzü kaybettiğinizi hissediyorsanız; bir psikolog veya psikiyatristten destek almak, sorunu kökten çözmek için en doğru adımdır.
|
