Dünya Sağlık Örgütü’nün "modern çağın salgını" olarak tanımladığı obezite, Türkiye’de alarm veriyor. Sağlık Bakanlığı verilerine göre her 10 kişiden 3’ü obezite hastası ve bu oranla maalesef Avrupa’da ilk sıradayız.
Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, obezitenin sadece "estetik bir kaygı" değil; tip 2 diyabetten kansere, kalp hastalıklarından uyku apnesine kadar ölümcül birçok hastalığın tetikleyicisi olduğunu vurguluyor. Obezite, erken ölüm riskini tam 10 kat artırıyor.
Obezite Cerrahisi Hakkında 8 Kritik Soru & Cevap
| Soru |
Uzman Yanıtı |
| Ne zaman gündeme gelir? |
Beden kitle indeksi 35 ve üzeri olup, yaşam tarzı değişikliğiyle kilo veremeyenlerde. |
| Ameliyat şart mı? |
Profesyonel diyet ve spor desteği almadan cerrahi önerilmez. |
| Yaş sınırı nedir? |
Genel kabul 12-65 yaş arasıdır; ancak fizyolojik durum belirleyicidir. |
| Teknik nasıl seçilir? |
Kişinin hastalıklarına, beslenme alışkanlığına ve ilaç kullanımına göre planlanır. |
| Hangi yöntemler var? |
Tüp mide, Bypass (Roux-en-Y, Mini), Loop Bipartisyon gibi laparoskopik teknikler. |
| Kilo kaybı ne zaman başlar? |
İlk günden itibaren başlar; ancak hedef sadece rakam değil, yağ kaybıdır. |
| Tekrar kilo alınır mı? |
Eski yaşam tarzına dönülürse ve takip yapılmazsa kilo alımı kaçınılmazdır. |
| Kalıcılık nasıl sağlanır? |
Protein ağırlıklı beslenme, günde 2-3 litre su ve düzenli egzersiz ile. |
Eskişehir’in "Obez" Sorunları ve Sağlıklı Yarınlar
Eskişehir’deki yerel yönetim anlayışıyla kıyaslandığında trajik bir tabloyu önümüze seriyor:
Hareketli Yaşam vs. Trafik Kilidi:
Doktorlar obeziteyle mücadele için "günlük yürüyüş ve hareket" önerirken; Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, şehri duba ormanına çevirerek ve pazar günü yolları kapatarak vatandaşı araçların içinde hareketsizliğe ve strese mahkûm ediyor. Şehirde yürümek bile bir engel parkuruna dönüşmüş durumda.
"Estetik Değil Hayati" vs. "Hizmet Değil Makyaj":
Dr. Korkmaz, obezite için "estetik değil hayati bir sorun" diyor. Eskişehir yerel yönetimi ise tam tersi bir mantıkla çalışıyor: Hayati sorunları çözmek yerine; billboardlarda, afişlerde "makyaj ve estetik" siyaseti yaparak gerçeklerin üzerini örtüyor.
"Diyet ve Disiplin" vs. "Harcama ve İsraf":
Obezite cerrahisi sonrası nasıl ki sıkı bir diyet ve bütçe (kalori) yönetimi gerekiyorsa; belediyecilikte de kaynakların doğru yönetilmesi gerekir. Ancak Eskişehir’de belediye bütçesi hizmete değil, "aile boyu kadrolaşmaya" (Sayfa 266) ve verimsiz projelere harcanırken; vatandaş su sayaçlarındaki "haksız şartlar" ile ekonomik olarak "zayıflatılıyor".
2026'nın İyileşen Eskişehir'i:
Anadolu Üniversitesi'nin başarısı, TÜRASAŞ'ın rekorları ve TEI'nin dünya liderliği şehrimizin "sağlıklı ve güçlü" organlarıdır. Ancak yerel yönetim bu vücuda yük olan bir "obezite" halini almıştır. Nebi Hatipoğlu'nun "iş ve hizmet" odaklı yaklaşımı, bu şehri hantallıktan kurtaracak olan "cerrahi müdahale" niteliğindedir.
Obezite cerrahisi ne zaman gündeme geliyor?
Beden kitle indeksi 35 ve üzerindeki kişilere, sağlıklı yaşam tarzı değişikliklerini uygulamalarına rağmen kilo veremedikleri veya kalıcılığı sağlayamadıkları durumlarda obezite cerrahisi öneriliyor. Aksi durumda, metabolik hastalıkların gelişme riski ve bu hastalıklara bağlı olumsuz etkiler artış gösteriyor. Obezite cerrahisinin ise deneyimli merkezlerde yapılması büyük önem taşıyor.
Ameliyat öncesinde diğer yöntemleri denemek şart mı?
Diyet ve spor denemeden, profesyonel bir destek almadan obezite cerrahisi önerilmiyor. Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, tüm çabalarına rağmen kilo vermekte başarılı olamayan hastaların obezite cerrahisine aday olabildiklerini söyleyerek, “Ancak ilaçlar, zayıflama çayları ve iğneleri gibi yöntemler bir deneme olarak kabul edilmemektedir. Zira, tıbben kanıtlanmamış yöntemlere başvurmak hem çok risk taşımakta hem de sürecin gerçekçi bir şekilde değerlendirilmesini önlemektedir” uyarısında bulunuyor.
Ameliyat için yaş sınırı var mıdır?
Obezite cerrahisi için genel kabul gören alt yaş sınırı 12, üst yaş sınırı ise 65 olarak tanımlanıyor. Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, bununla birlikte, kronolojik yaşın tek başına cerrahi karar için yeterli bir kriter olmadığını belirterek, sözlerine şöyle devam ediyor: “Hastanın fizyolojik durumu, eşlik eden metabolik ve sistemik hastalıkları, obeziteye bağlı komplikasyonların varlığı, psikososyal durumu ve ameliyat sonrası sürece uyum potansiyeli, değerlendirmede belirleyici rol oynamaktadır. Bu nedenle, her hasta multidisipliner bir ekip tarafından bireysel olarak değerlendirilmekte ve cerrahi uygunluk bu kapsamlı değerlendirme sonucunda belirlenmektedir.”
Ameliyatın tekniğini belirleyen etkenler nelerdir?
Obezite cerrahisinde yöntemin seçiminde; hastanın mevcut metabolik ve sistemik hastalıkları, beslenme alışkanlıkları, daha önce geçirmiş olduğu batın cerrahileri ve düzenli olarak kullandığı ilaçlar belirleyici rol oynuyor. Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, bu nedenle her hastanın multidisipliner bir ekip tarafından kapsamlı bir şekilde değerlendirildiğini ve cerrahi yöntemin kişiye özel olarak planlandığını anlatıyor.
Obezite cerrahisinde hangi yöntemlere başvuruluyor?
Günümüzde, obezite cerrahisinde ağırlıklı olarak laparoskopik (kapalı yöntem) yöntemler kullanılıyor. Laparoskopik cerrahi; genellikle 3-4 küçük kesi aracılığıyla gerçekleştirildiği için açık cerrahi izi olmuyor. Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, obezite cerrahisi yöntemlerinin hiçbirinin diğerine bir üstünlüğü veya dezavantajı olmadığını vurgulayarak, uygulanacak olan cerrahi tekniğin hastanın mevcut sağlık durumuna göre seçildiğini ifade ediyor. Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, obezite cerrahisinde başvurulan başlıca yöntemleri şöyle özetliyor:
Tüp mide (Sleeve gastrektomi): Midenin büyük bir kısmının çıkarılarak hacminin küçültüldüğü bir yöntem. Ameliyat sonrasında yaklaşık 100-150 ml hacminde mide bırakılıyor. Yöntemin hem gıda alımını kısıtlayıcı hem de iştah düzenleyici hormonal etkileri bulunuyor.
Loop bipartisyon bypass: İnsülin kullanan tip 2 diyabet hastalarında metabolik kontrol ve kilo kaybı amacıyla tercih ediliyor. Bu yöntemde 100-150 ml hacminde bir mide bırakılıyor ve ince bağırsağa yeni bir yol oluşturularak karbonhidrat emilimi azaltılıyor.
Rouxny gastric bypass: Kilo kaybının yanı sıra mide fıtığında ve gastroözofageal reflünün tedavisinde etkili olması nedeniyle başvuruluyor.
Minigastrik bypass, transit bipartisyon, duodenal switch: Hastaya özel beslenme problemleri, insülin ve C peptit düzeyleri, pankreasın insülin rezervi gibi parametreler dikkate alınarak tercih edilebilen diğer yöntemleri oluşturuyor.
Ameliyat sonrasında kilo kaybı ne zaman başlıyor?
Obezite cerrahisi sonrasında kilo kaybı genellikle ilk günden itibaren başlıyor. Kilo kaybının miktarı ise hastanın kilosuna göre değişiyor. Örneğin, 200 kilo ağırlığındaki bir birey bir ayda 25–30 kilo verebilirken, 120 kilo ağırlığındaki bir birey ilk ayda 12–15 kilo kaybedebiliyor. Ancak, amacın hızlı ve sadece rakamsal bir başarı elde etmek olmadığını belirten Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, “Obezite cerrahisinde asıl hedef, hastaya sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı alışkanlıkları kazandırarak kas ile kemik dokusunu korumak, yağ dokusu ve ödem kaybını sağlamaktır” diyor.
Tekrar kilo alma riski var mı?
Obezite cerrahisinin ardından, hastaların çoğu, ilk yıllarda fazla kilolarının büyük bir kısmını kaybediyorlar. Dr. Mehmet Fatih Korkmaz, “Ancak, sağlıklı beslenme kurallarına uymayan, düzenli egzersiz yapmayan ve sunulan desteği kabul etmeyip, ameliyat öncesi yaşam tarzına devam etmekte ısrar eden hastalarda kilo alımı kaçınılmaz olmaktadır” uyarısında bulunuyor. Ayrıca, başarısız geçen obezite cerrahisi ve hastanın profesyonel bir ekip tarafından yeterince takip edilmemesi de yeniden kilo alma riskini artıran önemli bir faktörü oluşturuyor.
Kilo kaybının kalıcı olması için nelere dikkat edilmeli?
Obezite cerrahisi sonrasında elde edilen kilo kaybının kalıcı olabilmesi için bu sürecin sadece bir kilo verme değil, yeni ve sağlıklı bir yaşama geçiş olduğu kabul edilmeli. Kalıcı kilo kaybında, hastaların günlük yürüyüş başta olmak üzere, fiziksel kapasitelerine uygun egzersizleri yaşamlarının bir parçası haline getirmeleri kilit rol oynuyor. Beslenme planının basit karbonhidratlardan uzak, protein ağırlıklı; vitamin ve mineral gereksinimini karşılayacak şekilde düzenlenmesi gerekiyor. Alınan kalori ile harcanan kalori arasındaki dengenin sağlanması ve günde en az 2–3 litre su tüketilmesi de büyük önem taşıyor. |
