YKS Öncesi Prof. Dr. Nevzat Tarhan’dan Kritik Uyarı: "Sorularla İnatlaşmak Zihni Tüketiyor!"
20-21 Haziran 2026 tarihlerinde gerçekleştirilecek Yükseköğretim Kurumları Sınavı’na (YKS) sayılı günler kala, milyonlarca aday ve ailede heyecan dorukta. Sınav maratonunun eşiğinde öğrencilere ve ebeveynlere hayati tavsiyelerde bulunan Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, sınav anında yapılan en büyük stratejik hatalardan birine dikkat çekti. Zor sorularla inatlaşmanın zihinsel enerjiyi hızla tükettiğini belirten Prof. Dr. Tarhan, başarıya giden yolun sonuca değil, sürece odaklanmaktan geçtiğini vurguladı.
Kaygı Düşman Değil Dosttur: Prof. Dr. Nevzat Tarhan’dan Sınav Stresi Yönetimi Formülleri
"İlk 10 Bin" Baskısı Panik Getiriyor: Sonuca Değil Sürece Odaklanın
Sınav döneminde hem öğrencilerin hem de ailelerin en sık düştüğü hatanın "sonuç odaklı düşünmek" olduğunu belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, "Geçti mi, kaldı mı? Kazandı mı, kazanamadı mı?" gibi neticelere kilitlenmenin stresi tırmandırdığını ifade etti. "İlk 10 bine gireceğim" gibi büyük ve keskin hedeflerin gençlerde "Ya giremezsem?" baskısı yaratarak sınav anında paniğe yol açtığını söyleyen Tarhan, kaynak yönetimi mantığının önemine şu sözlerle dikkat çekti:
"Sonuç ve not, kişinin doğrudan kontrol edemeyeceği alanlardır. Bunun yerine öğrenci süreç odaklı düşünmeli; 'Kaç saat çalıştım, ne kadar soru çözdüm?' diyerek kendi elindeki verilere odaklanmalıdır. Genç, 'Ben elimden gelenin en iyisini yapacağım, görevim bu; ancak kaç bine gireceğimi sınav belirler' diyebilmeli. Ayrıca gençlere geçmiş deneme sınavlarındaki başarılarını hatırlatarak özgüvenlerini tazelemek gerekir."
Sıfır Stres Gamsızlık Getirir: Kaygı Yönetilmesi Gereken Bir Araçtır
Sınav kaygısının tamamen düşman veya olumsuz bir durum olarak görülmesinin yanlış olduğunu savunan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, ölçülü stresin dikkat, öğrenme gücü ve motivasyonu pozitif etkilediğini açıkladı. Tarhan, stresi yenmek yerine "stres yönetimi" kavramının kullanılması gerektiğini belirterek şöyle konuştu:
"Kaygı beyni çalıştırır. Sıfır stres, yani gamsızlık kişiyi kayba ve yok olmaya götürür. Stres yenilecek bir canavar değil, faydalanılacak bir yakıttır. Onu yönetebilirseniz sizi amacınıza uçurur, yönetemezseniz altınızda patlar. Stresi doğru yönetmek bisiklet kullanmaya benzer; dengede kalmalı, yerinde yavaşlayıp yerinde hızlanmayı bilmelisiniz."
Sınav Anında Hayat Kurtaran Taktik: Sorularla İnatlaşmayın!
Zaman yönetiminin sınav başarısındaki en kritik halka olduğunu ifade eden Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Prof. Dr. Nevzat Tarhan, öğrencilere sınav anı için şu stratejik taktiği verdi:
-
Zihinsel Yorgunluğa Davetiye Çıkarmayın: Takıldığınız veya zorlandığınız bir soru üzerinde dakikalarca mücadele etmek enerjinizi sömürür ve "yetiştirememe kaygısını" tetikler. Zor soruyla inatlaşmak zihni kilitler.
-
Kısa Molalar Verin: Soruda tıkandığınızı hissettiğiniz an kalemi kağıdı bırakın, birkaç saniye durup derin bir nefes alın. Bu hamle zihni tazeleyerek bir sonraki soruya daha net odaklanmanızı sağlar.
Sınav Sırasında Panikleyenler İçin "3 Adımda Nefes Egzersizi"
Prof. Dr. Nevzat Tarhan, sınav anında eli ayağı titreyen, heyecan yüzünden bildiklerini unutan veya kaydırma riski yaşayan öğrenciler için beyindeki stres hormonunu dengeleyecek 3 Adımlı Nefes Egzersizi modelini önerdi:
-
Al (1-2): İçinizden 1 ve 2 sayılarını sayarak burnunuzdan derin bir nefes alın (beyne oksijen gitmesini sağlar).
-
Tut (3-4): Aldığınız nefesi içinizden 3 ve 4 diyene kadar akciğerlerinizde tutun.
-
Ver (5-6-7-8): Nefesinizi 5'ten 8'e kadar yavaşça sayarak dışarı üfleyin. Bu esnada vücudunuzu tamamen gevşetin, gözlerinizi kapatın ve 5-6 kez tekrarlayarak en sevdiğiniz, huzur bulduğunuz bir ortamı hayal edin.
Başarının Gizli Kahramanları: Kaygılı Anne Babanın Çocuğu Da Kaygılı Olur
Sınavın bir amaç değil, hayattaki alternatif kapıları açan sadece bir "araç" olduğunun altını çizen Prof. Dr. Tarhan, ebeveynlerin takınması gereken tutumu ise şu sözlerle özetledi: "Kaygılı anne babaların çocuklarında sınav stresi çok daha yüksek görülüyor. Anne ve baba, çocuğa yanında olduğunu hissettirmeli ve 'Sen elinden gelen gayreti gösterdin, çalıştın. Artık sonuç ne olursa olsun seni kabulümüzdür' mesajını net olarak vermelidir. Ailesini güvenli bir liman olarak gören çocuk, sınav salonuna çok daha rahat ve özgüvenli adımlarla girecektir." |
